Kinderen van zaaddonoren

De afgelopen tijd is er bij Nieuwsuur aandacht geweest voor het overschrijden van het maximum aantal kinderen per zaaddonor en voor het gebruik van zaad van buitenlandse zaadbanken. We begrijpen dat u hier als NVOG-lid vragen over heeft.

Aantal kinderen per zaaddonor

• In de periode tot 1992 waren er geen regels rondom een maximaal aantal kinderen per donor.
• Vanaf 1992 gold het advies vanuit de CBO-richtlijn van 25 kinderen per donor.
• Bij een aantal klinieken met een zaadbank is in het verleden het aantal van 25 kinderen overschreden. Meer informatie over de cijfers vindt u hier: donorgegevens.nl
• In 2018 is de richtlijn aangepast van 25 kinderen naar maximaal 12 gezinnen per donor.
• Per 1 april 2025 is het maximaal aantal gezinnen van 12 per donor opgenomen in de Nederlandse wet.

Een aantal zaken speelde mee bij het overschrijden van het maximum aantal kinderen per donor. In het verleden ging de aandacht van de klinieken vooral uit naar het helpen van wensmoeders om hun kinderwens te vervullen, en minder naar de donoren of de donorkinderen. Daarnaast speelde vaak een rol dat vrouwen graag een volgend kind van dezelfde donor wilden, om zo volledige siblings in hun gezin te hebben. Daarnaast was er schaarste aan zaaddonoren. Ten slotte liet de administratieve zorgvuldigheid van de registratie in het verleden vaak te wensen over. Dit werd mede bemoeilijkt door de privacy wetgeving.

De NVOG betreurt de gang van zaken. We constateren dat er met de blik van nu in het verleden andere keuzes gemaakt hadden kunnen worden om de belangen van donorkinderen en donoren beter te behartigen.

Om zo veel mogelijk openheid van zaken te geven, is in de SIG Gameetdonatie afgesproken dat voor 1 juli 2025 betrokken vrouwen en donoren op de hoogte worden gesteld als zij een kind hebben met te veel halfbroers en -zusjes, respectievelijk als er met hun zaad te veel kinderen zijn verwekt. Ook is besproken dat de IGJ voor 1 juli 2025  op de hoogte wordt gebracht door de klinieken, als er in hun kliniek te veel kinderen per donor zijn verwekt.

Buitenlandse zaadbanken

Sinds lange tijd bestaat er grote schaarste aan zaaddonoren. Om toch tegemoet te komen aan de kinderwens van wensmoeders, wordt er in Nederland en daarbuiten frequent gebruik gemaakt van zaad van buitenlandse donorbanken. Het bestuur van de NVOG vindt dit ongewenst zolang niet gegarandeerd kan worden dat er per donor een maximum van 12 gezinnen wordt gehanteerd. Hoewel deze zaadbanken zeggen zich in ieder land aan het wettelijk aantal kinderen per donor te houden, bestaat nog steeds de kans dat er wereldwijd te veel kinderen per donor ontstaan. Ook is het praktisch gezien lastiger voor een donorkind om contact te leggen met zijn/haar biologische vader, vanwege afstand en taalbarrière. Het NVOG bestuur onderkent echter ook dat per direct stoppen met gebruik van buitenlandse donorbanken de wachtlijst voor donorzaad fors zal oplopen, waardoor een substantieel aantal wensmoeders niet geholpen zal kunnen worden. Om die reden pleit de NVOG er voor om een nationale donorbank op te zetten, waarin de belangen van alle betrokkenen optimaal worden behartigd: die van de donorkinderen door het aantal kinderen per donor binnen de norm te houden en kinderen optimaal te faciliteren later contact te kunnen leggen met hun biologische vader, die van de donoren door het aantal donorkinderen binnen de norm te houden waardoor het voor de donoren behapbaar blijft om indien gewenst contact te houden met hun donorkinderen, en die van de wensmoeders door zorg te dragen voor veilig zaad en voldoende beschikbaarheid van donoren. De NVOG doet een beroep op VWS om hieraan bij te dragen. Zo lang er nog onvoldoende Nederlandse donoren beschikbaar zijn, zal het gebruik van zaad van buitenlandse donorbanken onder betrokkenen binnen de NVOG worden afgestemd.